Thất bại có chủ đích mới tạo ra thành công – Sai nhanh chính là thành công sớm

Chúng ta đều được dạy rằng thất bại là mẹ thành công

Từ khi còn nhỏ, hầu như ai cũng từng nghe câu: “Thất bại là mẹ thành công”. Đây gần như là một trong những câu nói phổ biến nhất khi ai đó gặp khó khăn hoặc mắc sai lầm. Nghe qua thì rất hợp lý. Nếu không thất bại, làm sao biết mình sai ở đâu để sửa? Nếu không va vấp, làm sao có kinh nghiệm?

Nhưng càng lớn và quan sát nhiều hơn, tôi càng nhận ra câu nói này chưa hoàn toàn chính xác. Bởi nếu chỉ cần thất bại là đủ để thành công thì những người thất bại nhiều nhất đáng lẽ phải là những người thành công nhất. Thực tế lại không phải như vậy. Có những người thất bại một lần rồi học được điều gì đó quan trọng và thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận của mình. Nhưng cũng có những người thất bại mười lần, hai mươi lần, thậm chí nhiều hơn, mà vẫn đang lặp lại đúng một sai lầm cũ dưới những hoàn cảnh khác nhau.

Điều này cho thấy thứ tạo ra thành công thực sự không phải bản thân thất bại. Thất bại chỉ là một sự kiện. Thứ quyết định giá trị của sự kiện đó là liệu chúng ta có học được điều gì từ nó hay không.

Vì sao thất bại gần như là điều không thể tránh khỏi?

Con người thường có xu hướng tin rằng nếu chuẩn bị đủ kỹ, nghiên cứu đủ nhiều và suy nghĩ đủ cẩn thận thì có thể tránh được phần lớn sai lầm. Nhưng thực tế lại không vận hành như vậy, đặc biệt trong những lĩnh vực có nhiều biến số như kinh doanh, đầu tư, marketing hay quản trị.

Hãy nhìn vào việc học toán. Khi gặp một dạng bài hoàn toàn mới, không ai biết ngay đáp án đúng là gì. Chúng ta bắt đầu bằng một giả thuyết, thử một hướng giải và quan sát kết quả. Nếu hướng đó sai, ít nhất chúng ta biết một con đường không dẫn tới đáp án. Nếu hướng đó đúng, chúng ta tiến gần hơn tới lời giải cuối cùng.

Thị trường cũng vận hành theo logic tương tự. Trước khi tung một sản phẩm mới, không doanh nghiệp nào biết chắc khách hàng sẽ phản ứng ra sao. Trước khi chạy quảng cáo, không ai biết chính xác nội dung nào sẽ thắng. Trước khi tuyển dụng, không ai có thể đảm bảo ứng viên đó sẽ phù hợp sau sáu tháng làm việc.

Nói cách khác, phần lớn quyết định trong cuộc sống được đưa ra khi thông tin chưa đầy đủ. Chúng ta luôn phải hành động trước khi có đáp án. Vì vậy sai lầm không phải dấu hiệu của năng lực kém. Trong rất nhiều trường hợp, nó đơn giản là hệ quả tất yếu của việc phải đưa ra quyết định trong điều kiện không chắc chắn.

Thất bại thực sự mang lại điều gì?

Khi một kế hoạch thất bại, điều đầu tiên mọi người nhìn thấy thường là những tổn thất hữu hình. Đó có thể là tiền bạc, thời gian, công sức hoặc những cơ hội đã bỏ lỡ. Đây là phần dễ nhận biết nhất nên cũng là phần khiến chúng ta khó chịu nhất.

Tuy nhiên, giá trị thực sự của thất bại thường nằm ở phần vô hình. Một chiến dịch quảng cáo thua lỗ có thể cho bạn biết khách hàng thực chất không quan tâm tới điều gì. Một sản phẩm bán chậm có thể tiết lộ rằng thị trường đang đánh giá giá trị của nó theo một cách hoàn toàn khác với suy nghĩ của doanh nghiệp. Một dự án thất bại đôi khi lại giúp phát hiện một giả định sai mà cả đội ngũ đã tin tưởng trong nhiều tháng.

Nhìn theo góc độ này, thất bại không chỉ lấy đi tài nguyên. Nó còn cung cấp dữ liệu. Và trong nhiều trường hợp, dữ liệu đó là thứ không thể mua được bằng cách khác.

Vấn đề là phần lớn mọi người chỉ nhìn thấy hóa đơn phải trả mà quên mất thứ mình vừa nhận được sau khoản chi phí đó.

Chi phí thật sự của thất bại

Tất nhiên, việc nhìn nhận thất bại như một nguồn dữ liệu không có nghĩa chúng ta nên lãng mạn hóa nó. Thất bại luôn có giá và đôi khi cái giá đó rất đắt.

Một doanh nghiệp có thể mất hàng tỷ đồng cho một quyết định sai. Một cá nhân có thể dành nhiều năm theo đuổi một hướng đi không phù hợp. Một đội ngũ có thể tiêu tốn phần lớn nguồn lực vào một dự án cuối cùng không tạo ra giá trị.

Đó là lý do câu hỏi quan trọng không phải là làm thế nào để tránh hoàn toàn thất bại. Một mục tiêu như vậy gần như bất khả thi. Câu hỏi hữu ích hơn là làm thế nào để thất bại với chi phí thấp nhất.

Khi nhìn từ góc độ này, quản trị rủi ro không còn là việc cố gắng loại bỏ mọi sai lầm. Nó trở thành nghệ thuật giảm giá của những bài học mà chúng ta buộc phải mua từ thực tế.

Mua thất bại với giá rẻ nhất

Những người giỏi thường không phải là những người tránh được mọi sai lầm. Họ là những người biết cách mua thông tin từ thị trường với chi phí thấp.

Trước khi mở một nhà máy lớn, họ thử bằng một lô hàng nhỏ. Trước khi đổ hàng trăm nghìn đô la vào quảng cáo, họ thử bằng một ngân sách nhỏ hơn rất nhiều. Trước khi xây dựng cả một phòng ban mới, họ bắt đầu với một vài nhân sự cốt lõi.

Nhìn bên ngoài, những hành động này có vẻ chỉ là sự thận trọng. Nhưng ở tầng sâu hơn, đó là cách giảm chi phí cho mỗi vòng lặp học tập.

Mỗi thử nghiệm nhỏ đều giúp trả lời một câu hỏi nào đó. Khách hàng có thật sự quan tâm không? Thông điệp này có hiệu quả không? Mô hình này có khả thi không?

Càng trả lời được nhiều câu hỏi với chi phí thấp, chúng ta càng có nhiều cơ hội tiếp tục thử nghiệm và tiến gần hơn tới hướng đi đúng.

Không phải mọi thất bại đều dẫn tới thành công

Đây có lẽ là phần dễ bị hiểu sai nhất trong toàn bộ câu chuyện.

Thất bại tự thân không tạo ra thành công. Nếu điều đó đúng, người thất bại nhiều nhất đã là người thành công nhất.

Điều tạo ra thành công là quá trình học hỏi có hệ thống sau mỗi lần thất bại. Sau mỗi thử nghiệm, mỗi dự án hoặc mỗi quyết định không như mong đợi, cần có một quá trình phản tư đủ nghiêm túc để trả lời những câu hỏi đơn giản nhưng quan trọng: giả thuyết ban đầu là gì, điều gì thực sự đã xảy ra, nguyên nhân nằm ở đâu và lần tiếp theo cần thay đổi điều gì.

Nếu không có quá trình đó, thất bại chỉ trở thành một vòng lặp. Người ta sẽ tiếp tục mắc cùng một lỗi trong những hoàn cảnh khác nhau. Bề ngoài có vẻ như đó là những thất bại mới, nhưng thực chất vẫn chỉ là một sai lầm cũ được lặp lại dưới những lớp vỏ khác nhau.

Vì sao sai nhanh lại dẫn tới thành công sớm?

Mỗi thành công đều nằm ở một hướng đi đúng. Ngược lại, mỗi thất bại giúp loại bỏ một hướng đi sai. Nếu nhìn dưới góc độ logic thuần túy, càng loại bỏ được nhiều hướng sai, chúng ta càng tiến gần hơn tới hướng đúng.

Người giải toán dùng giấy nháp để loại bỏ những cách giải không hiệu quả. Nhà khoa học dùng thí nghiệm để loại bỏ những giả thuyết sai. Doanh nghiệp dùng tiền và thời gian để loại bỏ những chiến lược không phù hợp với thị trường.

Bản chất của những quá trình này giống nhau hơn chúng ta tưởng. Thứ được tiêu hao không phải giấy, tiền hay thời gian. Đó là chi phí để rút ngắn khoảng cách tới đáp án đúng.

Chính vì vậy, thành công thường không thuộc về người ít mắc sai lầm nhất. Nó thuộc về người tạo ra được nhiều vòng lặp học tập nhất trong cùng một khoảng thời gian. Người học nhanh hơn thường không phải vì họ thông minh hơn, mà vì họ nhận phản hồi sớm hơn, điều chỉnh sớm hơn và loại bỏ những giả định sai nhanh hơn.

Có lẽ thất bại không phải mẹ của thành công

Sau tất cả, có lẽ câu nói “Thất bại là mẹ thành công” cần được hiểu lại theo một cách khác.

Thất bại không tự động sinh ra thành công. Thất bại chỉ tạo ra cơ hội để học. Thành công xuất hiện khi những bài học đó được chuyển hóa thành những quyết định tốt hơn trong tương lai.

Vì vậy, có lẽ cách diễn đạt chính xác hơn sẽ là: thất bại có chủ đích là học phí của thành công.

Chúng ta không thể nhìn thấy tương lai. Không thể biết trước mọi đáp án. Cũng không thể loại bỏ hoàn toàn khả năng mắc sai lầm. Nhưng chúng ta có thể học cách thử nghiệm nhỏ hơn, học nhanh hơn và điều chỉnh sớm hơn.

Bởi trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống, người chiến thắng không phải là người chưa từng sai. Họ là người biến mỗi lần sai thành một bước tiến về phía đáp án đúng.